Buradasınız: Anasayfa / Okul Ödevler / Farklı iklimler farklı kültürler

Farklı iklimler farklı kültürler

Sponsor Bağlantılar

Farklı iklimler farklı kültürler nelerdir kısaca bahsede bilir misiniz?

Dünyada kıt’alarda ve ülkelerde farklı iklimler görülmektedir. Buna paralel olarak bu iklim değişikliği insanlara da yansımaktadır. Buna örnek olarak sıcak ve açık bir havaya sahip olan Arabistan insanları esmer, bulutlu, kapalı ve yağılı olan Almanya’da yaşayan insanlar da sarışın olurlar. İklimler değiştikçe kültüler de değişir.
Bu iklimleri sırayla gözden geçirelim;
ÇÖL İklimi; kurak bir iklim ve yıllık toplam yağışı 200 mm’nin üzerine çıkmayan, çok az yağış düşen geniş alanlara verilen addır. Yağışın çöl oluşumunu sağlayacak kadar düşük olduğu bölgeler, okyanus çölleri, sıcak çöller ve soğuk çöller olarak üçe ayrılır. Okyanus çölleri, havadaki nem oranının hava hareketleri nedeniyle çok düşük olduğu denizlerde görülür. Böyle yerlerde çok yüksek buharlaşmaya karşılık yağış çok az olduğundan, denizdeki tuz miktarı yüksektir. Soğuk çöllerde, yağış miktarı düşüktür ve yıllık ortalama sıcaklık 18°C’yi aşmaz. Soğuk çöller, kıtaların ortalarında, dağların az yağmur alan bölgelerinde ve büyük buzulların kenarlarında bulunur. Gobi Çölü, bilinen en ünlü soğuk çöldür. Sıcak çöller en sık görülen, en tipik özellikleri taşıyan çöllerdir. Kuzey ve güney yarıkürelerdeki sıcak çöller, daha çok yarı tropikal alanlarda, özellikle de 30° enlem kuşağında yer alır. Dünya üzerindeki çöllerin toplam yüz ölçümü 29 milyon km2′dir.

Ekvator İklimi Görüldüğü Yerler ve Özellikleri
Kutup iklimi, Dünya’nın sürekli olarak karlar ve buzlarla kaplı olan kutup bölgelerinde görülen iklim tipidir. Kuzey Kutbu çevresinde, Grönland Adası’nın iç kısımlarında ve Antarktika’da etkilidir.Sıcaklık ortalaması bütün yıl boyunca 0°C’nin altındadır. Sıcaklık çoğu zaman -40°C’ye, hatta daha altına iner. Yıllık sıcaklık farkı 30°C dolaylarındadır. Güneşlenme süresi çok uzun olmasına rağmen sıcaklık yükselemez çünkü Güneş ışınları yıl boyunca bu bölgelere eğik açılarla gelir.
Sıcaklık düşük olduğundan buharlaşma ile atmosfere karışan nem azdır. Dolayısıyla yağışlar son derece az ve her zaman kar şeklindedir. Ortalama yağış yıllık 200 mm civarındadır. Bu sebeple, kutup iklimine soğuk çöl iklimi de denir. Zemin buzlarla kaplı olduğu için bitki örtüsü yoktur.Eskimolar hayvan derilerinden yaptıkları kıyafetleri kat kat giyerek soğuktan korunurlar. Ulaşım, köpeklerin çektiği kızaklarla sağlanır. Halk, geçimini balıkçılıkla sağlar. Bazı balıkları buzu kırarak çıkarırlar.bazı eskimolar evlerini buzdan yaparlarken ki buna igloo denir bazıları ise soğuğa dayanıklı evler yaparlar.
Eskimolar
Dünyanın en kuzeyinde yaşayan Eskimo kavminin yaşam şartları, pek çok ilkellikler göstermektedir. Eskimolar avladıkları avları tüketerek yaşamlarına devam eder ve Eskimoların hayatları sürekli av aramayla geçer. Avlanan hayvanlar ise çiğ olarak tüketilmektedir. Aynı zamanda avlanan hayvanların derisinden de faydalanılır. Bu derilerden yapılan basit giysiler, kuzeyin dondurucu soğuğundan korunabilmek için giyilmektedir. Eskimoların en başlıca besinleri arasında balıklar ve fok etleri yer almaktadır. Fok balığı, Eskimolar için oldukça değerli bir hayvandır. Çünkü bu balıkların hem etinden, hem derisinden hem de yağından faydalanılmaktadır. Yağdan, hem ısınma hem de aydınlanma amaçlarıyla faydalanılmaktadır. Eskimolar vücutları için gerekli olan vitamini sadece çiğ et ve balıklardan karşılarlar.
Kış aylarında Eskimolar, ava komatik adı verilen köpeklerin çektikleri kızaklar sayesinde ava çıkmaktadırlar. Çıkılan avın uzun sürme olayında ise, hemen kardan kulübe yapılarak oraya yerleşilir. İlkbahar ve yaz aylarında ise, kışa stoklanmak üzere bolca balık ve hayvan avlamaktadırlar. Eskimolar aynı zamanda göçebe hayatı da sürmektedir. Çünkü yaz aylarında nehir ve deniz kıyılarına göç edilir. Buradaki evleri ise, hayvan derilerden yapılmış çadırlardır.
Tuaregler
Tuaregler, Afrika’nın en eski kavimlerinden biri. Sahra Çölü’ndeki varlıkları 5. yüzyıla kadar uzanıyor. Ağırlıklı olarak Büyük Sahra Çölü’nün kuzey ve orta kesimlerinde göçebe olarak yaşayan Tuaregler, ‘Berberi’ etniğinden kabul ediliyor. 19. yüzyıla kadar hayvancılık ve bölgelerinden geçen kervanlar üzerinden ticaret yaparak geçinen Tuareglerin yaşam tarzları, Fransızların bölgeye gelişiyle değişti.
Yıllık sıcaklık ortalaması 25 °C ’nin üstündedir. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı en az olan iklimdir (1–2 °C civarında). Bu durumun nedeni Güneş ışınlarının bütün yıl dike yakın açıyla düşmesi ve nemliliğin fazla olmasıdır.
Ekvator çevresinde 0˚ ve 10˚ enlemleri arasında görülür. Ekvatoral iklim, Amazon ve Kongo havzalarının büyük bir kesiminde, Gine Körfezi kıyılarına yakın bölgelerde, Endonezya ve Malezya’nın büyük bir bölümünde etkili olmaktadır.
Her mevsim düzenli yağış alır. Fakat en fazla yağış güneş ışınlarının Ekvatora dik geldiği tarihlerde (21 M – 23 E) görülür. Buharlaşma arttığı için. Yağışlar oluşum bakımından Konveksiyonel yağışlarına örnektir. Yıllık yağış miktarı 2000 mm‘nin üstündedir.
Bitki örtüsü bütün yıl yeşil kalan sık ve uzun boylu yağmur ormanlarıdır.
Yağışların fazla olması ve yüksek sıcaklık kimyasal çözülmeyi artırmıştır. Topraklar fazla yıkandığı için verimi düşüktür ve kırmızı renkli Laterit topraklarıdır.

Okyanus iklim, genel olarak, 30° – 60° enlemleri arasında, karaların batı kıyılarında görülür. Yazlar fazla sıcak, kışlar da fazla soğuk olmaz. Yıllık sıcaklık ortalaması 15°C dir. Yıllık sıcaklık farkı 10°C yi bulmaktadır. Yıllık yağış ortalaması 1500 mm. dir. En fazla yağış sonbaharda görülür. Tabii bitki örtüsü yayvan ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlardır. Ormanların tahrip edildiği yerlerde çayırlar bulunur. Okyanusal iklim, Batı Avrupa, Kuzey Amerika nın kuzeybatısı, Güney Şili, Avustralya’nın kuzeydoğusu ve Yeni Zelanda da etkili olmaktadır.

Okyanusal iklimin insanlar üzerindeki etkileri
Orta kuşak karalarının deniz etkisinde kalan batı kıyılarında görülür. Yani batı Avrupa ve Doğu Amerikada.
ekvatoral iklim gibi her hevsim yağışlıdır ama ekvatoral iklimden ayrılan özelliği bu iklim tipinde yılda 1000 mm civarı yağış olurken bu miktar ekvatoral iklim de 2000-2500 mm civarıdır.
1. Tuaregler çay içmeye çok önem verirler dünyanın en güzel çayını demledikleri düşünülür.
2. Tuareglerin en önemli yemekleri un,su ve tuz ile yaptıkları taguella adlı ekmektir
3. Ekvatorda insanalar yoğun nem yüzünden 1000 metre üstü yükseklikteki dağlara yerleşmişlerdir
4. Ekvatorda hava çok nemli olduğu için bitkilerin yaprakları çok geniştir.
5. Kutuplarda bitki örtüsü olmadığı için halk genelde balıkçılık ile geçinir.
6. Hava 0°C nin altında olduğu için insanlar çok kalın kürkler giyer.

İklimin İnsan Yaşamını Nasıl Etkiler Kısaca Açıklayalım
İklim, coğrafi çevrenin şekillenmesini ve insan yaşamını çok yakından kontrol eden bir etmendir. İklimin etkisi uzun yıllar boyunca kendini gösterdiği gibi cansız çevrede ve özellikle bütün canlıların yaşamındaki yıllık değişmeleri de iklim düzenler. İklimin etkilerini yansıtan pek çok örnek verilebilir. Bu etkilerin bazıları kısaca şöyle belirtilebilir:

İklim, özellikle sıcaklık ve nem, kayaların fiziksel parçalanması ve kimyasal dağılmasının en belli başlı etmenlerindendir. Yeryüzünde işleyen dış kuvvetlerin dağılışı, etki şekilleri ve etki süreleri iklimin kontrolü altındadır. Akarsu topografyası, kurak bölge şekilleri, buzul yöreleri, hatta kıyı şekilleri iklime uygun bir dağılış gösterir. Örneğin fırtınaların fazla, dalgaların büyük olduğu kıyılarda yarlar daha çoktur ve çabuk gelişir.
Akarsuların tipleri ve rejimleri, göllerin dağılışı, göl sularının kimyasal özellikleri yine iklime bağlıdır. Örneğin kurak bölgelerde çanaklar fazla olduğu halde onları dolduracak yağış, yani su yoktur. Çünkü bu bölgelerde iklim kuraktır. Diğer yandan deniz akıntıları ile rüzgarların yıllık yön değiştirmesinin belirgin olduğu Muson ülkeleri denizlerinde, yani Güney ve Güneydoğu Asya’da, deniz akıntıları da rüzgara bağlı olarak yön ve hız değiştirir.
Doğal bitki örtüsünün tür, miktar ve biçim yönünden dağılışı doğrudan doğruya iklimin kontrolü altındadır. Doğal bitki yaşamını düzenleyen bu iklim koşulları insanın yetiştirdiği kültür bitkilerini de etkiler. Dolayısıyla insanın tarımsal, ekonomik etkinliklerinin biçimini de iklim belirler.
İnsanların yeryüzündeki dağılışı da doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak iklime bağlıdır. Örneğin insanların pek bulunmadığı çöllerle, sürekli donmuş haldeki kutuplar iklimleri nedeniyle boş kalmışlardır. Modern yapılar ve diğer medeni araçlar insanları ancak bir dereceye kadar iklim etkisinden korumaktadır. Fakat insanın günlük yaşamını, yaşam biçimlerini, yiyecek ve giyecek şekillerini; hatta sağlık, karakter ve ruhsal etkinliklerini kontrol eden en belli başlı etmenin iklim olduğu inkar edilemez.
Örneğin gezici alçak basınçların ( siklonların ) etkisi ile hava durumlarının hızlı değişiklikler gösterdiği orta enlemlerde bu değişiklikler sağlığa zararlı olmakta, diğer yandan insanları uyararak onları hareketli olmaya zorlamaktadır. Hızlı hava değişikliklerinin az olduğu sıcak iklimlerde ise insanlar yavaş, sakin görünüşlü fakat öfkelidirler.

İklim insanın yalnız yaşayışı değil, ekonomik etkinlikleri üzerinde de büyük etkiye sahiptir. Tarım ve endüstri alanlarının dağılışı, onlara bağlı olarak ticaret şekilleri iklimin kontrolü altındadır. Onun için orta enlemler endüstriye, tropik ve subtropik bölgeler tarıma daha uygundur. Avrupa ve Kuzey Amerika’nın orta enlemlerinde gelişen endüstri için Asya, Afrika ve Güney Amerika’nın tropikal ve subtropikal bölgelerinden ham madde, aksi yönde de işlenmiş maddeler asırlardan beri taşınmaktadır
Bu ticaret yolları, yelkenli gemiler çağında doğrudan doğruya rüzgar sistemlerine bağlı olarak gelişmiş bulunuyordu. Örneğin Avrupa’dan Amerika’ya alize rüzgarları ile gidilmekte ve batı rüzgarları ile dönülmekte idi. Onun için alizelere Ticaret Rüzgarları ( Trade Winds ) adı verilmiştir.

Muson İklimi ve özellikleri
-Muson rüzgarlarının etki alanlarında görülürler.
-Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Çin, Japonya, Meksika körfezi, Doğu Afrika, Gine körfezi ve kuzey Avustralya,..
-Yıllık sıcaklık ortalaması yaklaşık 20ºC kadardır.
-Yıllık sıcaklık farkları 10ºC ‘yi geçmez.
1-Yağış rejimi düzensizdir. Yazlar yağışlı kışlar kuraktır.
2-Yağışlı ve kurak mevsimi muson rüzgarlarının esiş yönü belirler. Yazın denizden karaya doğru , kışın ise karadan denize doğru eserler.
3-Yıllık ortalama yağış 2000mm civarındadır. Yağış miktarı 10000-12000mm’ye kadar çıkabilmektedir( Çerapunçi).
4-Yağışlar Orografik kökenlidir.
5-Yağışın miktarı yükselti faktörüne bağlı olarak değişir.
6-Yüksek olan yerler daha fazla yağış alır.
7-Dünya’nın en çok yağış alan yerleri Muson Asya’sıdır.
8-Bu iklimde bulunan adalar her mevsim yağış alır rejimleri düzenlidir.
9-Bitki örtüsü yazın yeşillenen geniş yapraklı ormanlardır. Yağışın azaldığı yerlerde savanlar karşımıza çıkmaktadır.
10-Muson iklimini savan ikliminden ayıran en iyi kriter yağış grafiğindeki, yaz yağışları oranının çok yüksek olmasıdır (50-60cm civarında).
11-Muson ikliminin bitki örtüsünden de anlaşılacağı gibi yağışın azalması savan iklimini karşımıza çıkarmaktadır.

Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Enerji ile ilgili bilimsel cümleler Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiketler: farklı iklimler farklı kültürler, farklı iklimler farklı kültürler nelerdir, farklı iklimler farklı kültürler coğrafya, farkli iklimler, farklı iklimler farklı kültürlerin insan üzerindeki etkisi, farklı iklimler ve kültürler

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top