Buradasınız: Anasayfa / Sorularla İslamiyet / Zekat Kimlere ve Nerelere Verilir?

Zekat Kimlere ve Nerelere Verilir?

Sponsor Bağlantılar

Zekat, fitre ve fidye kime verilir, Zekat ve fitre kimlere verilir, kimlere verilmez?

Zekat kimlere ve nerelere verilir?

Peygamber Efendimiz (s.a.v) bir hadislerinde ” Bana zekat ver” diyen birisine söyle buyurmuştu: “Yüce Allah zekatın verileceği yerler hususunda ne bir peygamberin, ne de bir başkasının hükmüne razı olmayarak, onunla ilgili hükmü kendisi verir.On sekiz sınıfa taksim etti.Eğer o sekiz sınıfın içinde isen sana hakkini veririm” ( Ebu Davud, Zekat:24 ; Müsned,4:169 )

Evet, zekatı farz kılan Cenab-ı Hakk onun nereye verileceğini de kendisi tayin etmiştir: “Sadakalar (zekâtlar) Allah’tan bir farz olarak ancak, yoksullara, düşkünlere, (zekât toplayan) memurlara, gönülleri (İslâm’a) ısındırılacak olanlara, (hürriyetlerini satın almaya çalışan) kölelere, borçlulara, Allah yolunda çalışıp Cihad edenlere, yolcuya mahsustur. Allah pek iyi bilendir, hikmet sahibidir.” ( Tevbe Suresi,60.Ayet )

Bu ayette geçen sekiz sınıfı söyle açıklayabiliriz:

1,2 . Fakirler ve miskinler: Hanefilere göre fakir, nisap miktarı mala sahip olmayan kimsedir. Miskin ise hiçbir seyi olmayan kimsedir.Buna göre miskin, fakirden daha muhtaçdir. Safiilere göre ise, fakir hiçbir mal ve kazancı olmayan kimsedir.Miskin de, mali veya kazancı olup da geçimine kafi gelmeyen,yani gideri gelirinden fazla olan kimsedir.Buna göre fakir miskinden daha muhtaçtır.

Peygamber Efendimiz  (s.a.v) de bir hadislerinde miskinle ilgili olarak söyle buyurmuştur: “Miskin, bir iki hurma veya bir iki lokma ile geri çevrilen değildir.Asıl miskin, insanlardan bir şey istemediği için onlar tarafından durumu bilinmeyen, bu sebeple kendisine bir yardımın yapılmadığı kimsedir.” ( Ebu Davud, Zekat:24 ; Buhari,Zekat:53 ; Müslim, Zekat:101 )

3. Zekat Memurlari: Zekat mallarının toplanması, korunması, hesaplarının tutulması ve layık olanlara dağıtılması için devlet başkanı veya yetkili kıldığı kimse tarafından görevlendirilen kisidir.Bu, çalışma karşılığında alınan bir ücret olduğundan, zekat memurunun zengin olması zekattan hisse almasına engel değildir.

4. Müellefe-i kulub: Müellef-i kulub, gönülleri İslama ısındırılanlar demektir.Bunlardan bazıları yeni Müslüman olmuş inançları zayıf olan kimselerdir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) İslama ısınmaları ve Müslümanlara zarar vermemeleri için onlara zekattan pay vermiştir.Mesela Uyeyne bin Hisn ile Akra bin Habis, Peygamber Efendimiz (s.a.v) ‘nin bu gaye ile hisse verdiği kimselerdendi.

Fakat Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer (r.anhüm) müellefe-i kuluba zekat vermemişlerdir. Hz. Ömer (r.a), zekattan hisse isteyen Uyeyne bin Hisn ve Akra bin Habis’e “Resulullah (s.a.v) kalplerinizi İslama ısındırmak için size hisse veriyordu. Artık Allah, dinin güçlendirmiştir. Müslüman kalmaya devam ederseniz ne ala, aksi takdirde bizimle sizin aranızda kılıç vardır” demiştir.

Hanefiler, müellefe-i kuluba zekat verilmeyeceği görüsündedir.Alimlerin çoğunluğuna göre ise, müellefe-i kuluba ihtiyaç anında günümüzde de zekat verilebilir.Şafiilere göre kafir olanlara zekat verilmez.

5. Köleler: Efendisiyle hürriyetine kavuşmak üzere anlaşan köleler de, kendilerine zekat verilmesi gereken gruplardan birisidir.Bu da dinimizin insanların kölelikten kurtulması için gösterdiği gayretlerden birisidir.

6. Borçlular: Hanefilere göre borçlu, borcu olan ve borcundan başka nisap miktarı mala sahip olmayan kimsedir.Şafiiler ve diğer mezhep imamları da borçluyu, kendisi için borçlanan kimse ve toplumun menfaati için borçlanan kimse diye iki kısma ayırmışlardır.

7. Allah yolunda cihat edenler: Allah’in dinini ve dince mukaddes tanına şeyleri korumak, Allah’ın ismini yüceltmek için mücadele eden kimselerdir.Bunu sadece maddi cihad olarak anlamamak gerekir.Manevi cihad edenlere de zekat verilir.

8. Yolcular: Parasızlık sebebiyle yolda kalmış olanlardır. Memleketlerinde zengin olsalar dahi böylelerine zekat verilir.

Bir zekat sekiz sinifa mi taksim edilecek?

Hanefilere ve alimlerin çoğunluğuna göre zekatın sekiz sınıftan sadece birisine verilmesi caizdir. Şafiilere göre ise, zekatın sekiz sınıfa taksim edilmesi gerekir.Bu mezhebe göre zekatın her sınıftan en az üçüne verilmesi tarzındaki taksim caiz değildir. Zamanımızda sekiz sınıftan ancak genel olarak dördünü bulmak mümkündür.Bunlar; fakirler, miskinler, borçlular ve yolculardır.

Zekatin tamami bir kisiye verilebilir mi?

Hanefi ve Şafiilere göre fakir ve miskinlere ihtiyaçlarını karşılayacak kadar zekat vermek caizdir. Hanefilere göre , eğer zekat ayrı ayrı kimselere verildiği takdirde çok küçük parçalara ayrılacaksa, tamamını bir kişiye vermek daha uygundur. Mesela evlenmek için borca giren bir fakire, ihtiyacını karşılayacak kadar zekat toptan verilebilir. Bir kimseye nisap miktarı veya nisap miktarından fazla zekat vermek caiz ise de, böyle yapmak kerahetten uzak değildir. Ancak borçlu olan birisine hem borcunu ödeyecek, hem de elinde bir miktar para kalacak şekilde zekat verilebilir.

Kari ile koca birbirlerine zekat verebilir mi?

Zengin bir koca fakir olan hanımına zekat veremez. Çünkü kadının geçimi zaten kocasının üzerinedir. İmam-i Azam’a göre bir kadın da fakir olan kocasına zekat veremez. İmam Ebu Yusuf, İmam Muhammed, İmam Şafii ve İmam Malik’e göre ise, zengin bir kadın fakir olan kocasına zekat verebilir. Kayınpeder ve kayınvalide fakir olan damadına zekat verebileceği gibi, zengin olan damat da fakir olan kayınpederine ve kayınvalidesine zekat verebilir.

Amcaya, kardese, dayiya,hala ve teyzeye zekat verilebilir mi?

Fakir olan amca, kardeş, dayı, hala ve teyzeye zekat verilebilir. Hatta bu daha efdaldir.Bir hadis-i serifte “Fakirlere verilen sadaka bir sadakadır, akrabaya verilen sadaka iki sadakadır. Biri sadaka, gideri akrabaya iyilik ” buyrularak bunun önemine dikkat çekilmiştir.

Zengin zekat malından yiyebilir mi?

Zengine zekat almak helal olmamakla beraber, zengin birisi bir fakire verilen zekattan yiyebilir.”Zengine zekat helal değildir buyuran Peygamber Efendimiz (s.a.v) fakire verilen zekatın hediye edilmesi durumunda, zengine onu almasının caiz olduğunu bildirmiştir. ( Ebu Davud, Zekat:26 ; Müsned, 3:97)

Bir defasında Peygamber Efendimiz (s.a.v)’ne Hz.Aişe (r.anha) ‘nin azatlı kölesi Berire’ye sadaka olarak verilen bir et getirilmiştir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) onun nereden geldiğini sordu. “Berire’ye verilen sadaka” cevabını verdiler. Resullulah ( s.a.v), “Bu onun için sadaka, bizim için hediyedir ” buyurarak o etten yedi. Peygamber Efendimiz Hazretleri (s.a.v), bu sözüyle Berire’ye sadaka olarak verilen etin artık onun malı olduğunu, vasfının değiştiğini, kendileri için bir sadaka değil, Berire’ nin ikramı olduğunu ifade etmişlerdir. (Buhari, Zekat:61 ; Ebu Davud, Zekat:30 ; Müslim, Zekat:170 )

İslami hizmetlere zekat verilir mi?

Ayet-i kerimede geçen ve “Allah yolunda harcanma” olarak tercüme edilen “fi sebilillah” ifadesi, mutlak ve umuni olarak zikredilmiştir.Bu tabir bazı fıkıh kitaplarımızda her ne kadar silahla cihada katılan gazilere ve yolda kalan hacılara tahsis edilmişse de ,tefsirlerde ve güvenilir fıkıh kitaplarımızda mesele daha geniş olarak ele alınmıştır. Mesela Hanefi mezhebi alimlerinden İmam Kasani, Bedaiu’s-Sanai isimli meşhur eserinde bulunan ilgili olarak söyle der: “Allah yolunda olanlardan maksat, Allah’a yaklaştıran her şeydir. Eğer ihtiyaç varsa bu manaya, Allah’a itaat yolunda çalışan herkes ile bütün hayır yolları girer.”

“Fi sebilillah tabiri umumidir” diyen Fahreddin Razi, bu tabiri söyle açiklar.”Fi sebilillah tabiri sadece gazilere mahsus değildir. Zekat bütün hayır yollarina verilebilir. Ölülerin teçhiz ve tekfini, kale ve cami yapımı da bu tabirin içine girer.” ( Tefsir-i Kebir, 16:113 )

Elmalılı Hamdi Yazır da, zekatın Mücahidlere cihat malzemesi alınmak üzere sarf edilebileceğini söyler. (Hak Dini Kur’an Dili, 4:2581 ).Eskiden Cihad kılıçla, kalkanla,topla tüfekle yapılıyordu. Şimdi de genelde Cihad gazeteyle, dergiyle , kasetle, web üzerinden yapılıyor. Bunlar düşmana atılan birer bomba hüviyetini taşır. Dolayısıyla bir Müslüman İslama layıkıyla hizmet ettiğine, bu yolla dinsizlerle, inkarcılarla Cihad ettiğine inandığı müesseselere zekat verebilir.

Sonuç olarak, zekat İslam’in gönüllerde yayılması ve din düşmanlarının tahribatını önlemek için Allah yolunda faaliyet gösteren hizmet kuruluşlarına da verilir. Günümüzde böyle hizmet kuruluşlarına zekat vermek daha da ehemmiyet kazanmıştır.Kaldı ki bu da bir cihattır. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.v) bir hadislerinde “Müşriklere karşı malınızla, canınızla ve dilinizle cihat edin” ( Müsned, 3:13,16 : Ebu Davud, Chad 5,38 ) buyurmuşlardır. Bugün din düşmanlarıyla yapılan en tesirli Cihad gazete, dergi, web, kitap, radyo ve televizyon yoluyla yapılmaktadır.

Gayesi Islama hizmet olmayan kurum ve kuruluşlara yardim yapılsa da zekat verilemeyeceği gerçeği hatırdan uzak tutulmamalıdır.

Zekat nerelere ve kimlere verilmez?

Zekat verilecek kimseler ve yerler belli olduğu gibi, zekat verilmeyecek kimseler de bellidir. Su kimselere de zekat verilmez.

  • Müslüman olmayan birine zekat verilmez

  • Nisap miktarı mala sahip olan kimseye zekat verilmez.

  • Anneye, babaya, dede ve nineye, onların anne ve babasına zekat verilmeyeceği gibi; kendi çocuklarına, torunlarına, torunlarının çocuklarına ve daha aşağısına da zekat vermek caiz değildir.

Şafii mezhebinde ise bu sayılanlar birbirlerine sadece borçlu iseler borçlarının ödenmesi için zekat verebilirler.Aksi halde veremezler.

  • Boş gezen ve çalınmayan kimseye nisap miktarı mala sahip olmadığında zekat vermek Hanefi mezhebine göre caizse de, zekat vermek uygun olmaz.

  • Zekat ehil, yani layık olan kimseye verilmelidir. Bunun için de araştırma yapılmalıdır. Ve alınan zekat maksada uygun tarzda kullanılmalıdır.Mesela zekat alan fakirin bunu seyahete ve gayr-i meşru yollara değil, zaruri ihtiyaçlarına harcaması gerekir.Borçlu da zekatı borcuna sarf etmelidir.

  • İslam’in aleyhine çalsan kisi ve kuruluşlara zekat verilmez.

Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Rahman ve Rahim Ne Demektir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiketler: zekat nerelere verilir, zekat kimlere verilir, kazancin zekati nerelere verilir, zekat nedir nerelerde verilir

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top