Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / 2. Abbas Hilmi Paşa Kimdir

2. Abbas Hilmi Paşa Kimdir

Sponsor Bağlantılar

II ABBAS HİLMİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

(1874-1934), Mısır hidivî. Mısır Hıdivi, Tevfik Paşanın oğludur. 14 Temmuz 1874’te İskenderiye’de doğdu. Bir süre kardeşi Mehmed Ali ile birlikte Viyana’da Theresianum okuluna devam etti. Viyana’da iken babasının 7 Ocak 1892de ölümü üzerine Osmanlı Devleti tarafından Mısır hidivliğine ta­yin edildi. Osmanlı hükümeti bu sırada Avrupa’daki temsilciliklerine gönderdiği telgraflarda, hidiv üzerindeki nüfuzunu göstermek gayesiyle. Abbas Hilmi’nin Mısır’a giderken İstanbul’a uğramasını ve buradan kendisine tahsis edilecek bir vapurla gitmesini istedi [158] Fakat Abbas Hilmi bir bahane bu­larak İstanbul’a gelmedi; Avusturya im­paratorunun tahsis ettiği bir vapurla Kahire’ye gitti ve törenle görevine baş­ladı. [159]

Abbas Hilmi’nin çok genç ve idarî iş­lerde tecrübesiz olması sebebiyle Os­manlı hükümeti, yıllarca Mısır fevkalâde komiserliği yapmış ve Mısır’ın idarî işlerinde büyük tecrübe kazanmış bulu­nan Ahmed Muhtar Paşa’yı hidive “Müsteşâr-ı hâs” tayin etti. Böylece Mı­sır üzerinde büyük nüfuza sahip olan İngiltere’nin hidive yapacağı tesir ve telkinleri büyük ölçüde önlemeyi dü­şündü.

Hidivliğinin ilk yıllarında İngiliz idare­sine karşı muhalif bir siyaset takip eden Abbas Hilmi, önce reîs-i nüzzarliğa Fahri Paşa’yı getirmek istedi. Daha sonra da Mısır’da İngiliz subayları tara­fından idare edilen orduyu tenkit etme­ye başladı. Bu yüzden, Kahire’deki İngi­liz konsolos ve temsilcileriyle anlaşmaz­lığa düştü; hatta bu anlaşmazlık bir ara çok ileri bir safhaya vardı. Fakat Riyaz Paşa’nın kurduğu nazırlar heyeti iki tarafça da kabul edilince bu kritik durum atlatıldı. Bu arada Fransız-İngiliz ittifakı neticesinde Fransızlarla arası açılınca İngilizler’e yaklaştı. Abbas Hil­mi’nin ilk bakışta Mısır’daki İngiliz ida­resine muhalif bir siyaset takip ettiği görülmekteyse de bu siyasetinin uzun ömürlü olmadığı ve kısa bir süre sonra İngilizler’in tesirine girdiği anlaşılmak­tadır. Bu durum, el-Ehrâm gazetesi sa­hibi Beşâre Tekla’nın İstanbul’a gön­derdiği mektuplarda da açık bir şekilde görülmektedir. [160]

Abbas Hilmi’nin Osmanlı Devleti’ne karşı istikrarlı bir siyaset takip ettiğini söylemek çok güçtür. Bununla birlikte. Mısır daimî komiseri olan Ahmed Muh­tar Paşa. Osmanlı Devleti’nin Mısır üze­rindeki haklarının şeklen de olsa korun­masına büyük dikkat gösterdi. Nitekim Abbas Hilmi’nin bağlılığını bildirmek için İstanbul’a ilk gidişinde ona Osmanlı Devleti tarafından Özel bir vapur tah­sis edilmesini sağladı. Temmuz 1893’te, yanında Ahmed Muhtar Paşa olduğu halde İstanbul’a giden Abbas Hilmi, ertesi yıl da Avrupa seyahatine çıkmaya karar verdi. Osmanlı Devleti, Mısır’da idari bir boşluğun doğmaması ve Avrupalılar’ın hidiv üzerinde muhte­mel tesirlerinin önlenebilmesi için. Ah­med Muhtar Paşadan hıdivi bu seya­hatten vazgeçirmesini istedi. Ancak Ab­bas Hilmi bütün ısrarlara rağmen bu seyahate çıktığı gibi, her yıl Avrupa’ya gitmeyi de âdet haline getirdi. Osmanlı Devleti ise onun hangi Avrupa ülkesine gittiğini ve kimlerle temas kurduğunu takip etmeye çalıştı.
Abbas Hilmi’nin dengeli bir siyaset takip etmemesi, gerek Mısır içinde ge­rekse dış ülkelerde muhaliflerinin çoğalmasına sebep oldu; bunun bir sonucu olarak da zaman zaman suikastlara uğradı. 1894’te suikast hazırlığı içinde bulunan bir İtalyan İskenderiye’de ya­kalandı. [161] 1914 yazında İstanbul’a geldiği sırada da başka bir suikasta uğrayarak yaralandı. Kısa bir müddet sonra çıkan 1. Dünya Savaşı sebebiyle bir daha Mı­sır’a dönemedi. 19 Aralık 1914’te İngil­tere Mısır’ı himayesine aldı ve Abbas Hilmi hidivlikten azledilerek yerine aile­nin en yaşlısı olan Hüseyin Kâmil geti­rildi. Bu tarihten sonra hayatını İstan­bul ve Viyana’da geçirdi. Mısır’ın bağım­sızlığa kavuşması ve Hüseyin Kâmil’in yerine “Kral” unvanıyla Fuad’ın getiril­mesiyle [162], hidivlik haklarını tamamen kaybetti ve mallan müsadere edildi. Mehmed Abdülmün’im ve Mehmed Abdülkâdir adında iki oğlu bulu­nan Abbas Hilmi, 20 Aralık 1944’te Ce­nevre’de öldü. [163]

Bibliyografya

1- BA, Yıldız Tasnifi, Ks. 39, Evr. 2144, Zrf. 129. Kar. 120.
2- Ks. 39, Evr. 2139, Zrf. 129, Kar. 120.
3- Ks. 31, Evr. 2153, Zrf. 160, Kar. 87.
4- Ks. 39, Evr. 2087, Zrf. 57, Kar. 117.
5- Ks. 18, Evr. 553/569, Zrf. 93, Kar. 38.
6- Ks. 31, Evr. 2135. Zrf. 160, Kar. 87.
7- Ks. 5, Evr. 2163, Zrf. 83, Kar. 2.
8- BA, Mısır İrâdeleri, nr. 1619, 1629, 1632.
9- C. Zeydan, MeşShîrüş-şark, Kahire 1902, II, 50.
10- M. S. Anderson. The Easlern Quesüon 1774-1923, New York 1966.
11- Rıfat Uçarol, Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Bir Osmanlı Paşası ue Dönemi, istanbul 1976.
12- Broc-kelmann, History of the Isiamic Peoples, London 1982.
13- Albert Hourani, Arabic Thought in the Liberal Age 1798-1939, Cambridge 1984.
14- Thomas Mayer. “Abbas Hilmi II as Reîlected in Some of his Pdpers”, AASt, XIV (1980).
15- K. Vollers. “Abbas II“, İA, I, 11;
16- M. Colombe, “Ab­bas Hilmi II“, EI2 (Ing.). I, 13. [164] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abbas Hilmi Paşa Kimdir Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Etiketler: Mısır Hıdivi Abbas Hilmi Paşa’nın

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top