Buradasınız: Anasayfa / Sözlük / Abdürrezzak es-San ani Kimdir? Hakkında Bilgi

Abdürrezzak es-San ani Kimdir? Hakkında Bilgi

Sponsor Bağlantılar

ABDÜRREZZAK es-SAN’ANİ Hakkında Ansiklopedik Bilgi

Ebû Bekr Abdürrezzak b. Hemmâm b. Nâfi’ es-San’ânî el-Himyerî (ö. 211/826-27) Tanınmış Yemenli muhaddis. 126’da (743-44) San’a’da doğdu. İlk tahsilini aile çevresinde yaptı. On sekiz yaşlarında iken. Yemen’e gelen İbn Cüreyc ile görüşüp ondan hadis aldı. Yirmi yaşlarında ilmî seyahatlere çıktı. Hicaz, Şam ve Irak gibi ilim merkezleri­ne yaptığı bu seyahatlerde Ma’mer b. Râşid. Süfyân es-Sevrî. Süfyân b. Uyeyne, Mâlik b. Enes ve devrinin diğer bü­yük âlimlerinden hadis tahsil etti. Bun­lar arasında en çok faydalandığı hocala­rından Ma’mer b. Râşid’in yanında yak­laşık sekiz yıl kalıp ondan on bin ka­dar hadis yazdı. Fıkıh bilgisini de Evzâî, Süfyân es-Sevrî ve Ebü Hanîfe’den al­dı. Kendisinden rivayette bulunan mu-haddisler arasında Yahya b. Maîn. Ali b. Medînî, İshak b. Râhûye, Züheyr b. Harb. Ahmed b. Hanbel gibi Önemli şah­siyetler yer alır. Hocalarından Süfyân b. Uyeyne ile Mu’temir b. Süleyman ondan birer hadis rivayet etmişlerdir. Abdür-rezzâk’tan İmam Buhâri 110, Müslim de 409 hadisi eserine almıştır.

Kaynaklarda “el-hâfızu’l-kebîr”, “Allame”, “Şeyhü’l-İslâm” ve “Muhaddisü’l-vaki” gibi unvanlarla anılan Abdürrez­zak, hepsini arz ve semâ yoluyla aldı­ğını söylediği on yedi bin hadisi ezbere biliyordu. Hadislerini yazılı kaynaklar­dan rivayet etmeye itina gösterirdi. Ho­calarından Ma’mer b. Râşid, hadis ilmindeki önemli yerini kabul ederek onu övmüştür. Abbas b. Abdülazîm el-Anberî, Abdürrezzâk’ı yalancılıkla itham et­mişse de Zehebfnin de belirttiği gibi, onun bu görüşü muhaddislerce benim­senmemiştir. Hz. Ali’ye muhabbet duy­ması ve Ehl-i beytin faziletine dair hadisler rivayet etmesi sebebiyle onu Şiîlik’le itham edenler olmuştur. Bu itha­mın dayanaklarından biri, bir gün Abdürrezzâk’ın yanında Muâviye’den söz edilince, “Ebû Süfyân’ın oğlundan bahsederek meclisimizin havasını kirlet­meyin” demiş olduğuna dair rivayettir. [6] Ah­med b. Hanbel, bir yıl kadar yanında kalıp bir çok hadisini aldığı hocası Abdürrezzâk’tan.

Şiî olduğu kanaatini doğ­rulayacak herhangi bir şey duymadığını söylemektedir. Yahya b. Maîn ise. Şiî ol­duğu gerekçesiyle Abdürrezzâk’ın hadis­lerini terkedip etmeme konusundaki bir soruya verdiği cevapta, irtidad etse bile onun hadislerinin terkedilemeyeceğini belirterek hadis ilmindeki üstün mev­kiine işaret etmektedir. Kendi ifadele­rinden açıkça anlaşılacağı üzere Abdür­rezzak. Hz. Ali’ye muhalefet etmeyi bir ayıp ve kusur saymakla birlikte Ebû Be­kir ile Ömer’i fazilet bakımından Ali’den üstün görmüştür. Çünkü bizzat Hz. Ali de bu üstünlüğü kabul etmiştir. [7] Zehebî de onu Şiîlik’le itham etmenin doğru ol­madığını, zira bu konuda aşırılığa kaç­madığını, sadece Hz. Ali’ye duyduğu muhabbet sebebiyle onunla savaşanla­ra kızdığını söylemekte ve Abdürrez­zâk’ın hadislerinin terkedilemeyeceğini ifade etmektedir.

Abdürrezzak ömrünün sonuna doğru gözlerini kaybetti. Ahmed b. Hanbel’in söylediğine göre, daha önceleri kitabında bulunmayan bazı hadisler bun­dan sonra kendisinden rivayet edilmeye başlandı. Bu duruma dikkati çeken Ah­med b. Hanbel. Nesâî ve İbn Salâh gi­bi âlimler, gözlerini kaybettikten son­ra Abdürrezzâk’tan duyulan rivayetler hakkında ihtiyatlı davranılması gerekti­ğine işaret etmektedirler. [8]

Eserleri.

Geniş bilgi sahibi olan Abdürrezzâk’ın birçok eser yazdığı kayde­dilmekte ise de bunlardan günümüze kadar gelebilenler şunlardır:
1- el-Musannef fi’J-hadîs. Fıkıh bablarına göre tertip edilmiş büyük bir hadis külliyatı olan eser, Ma’mer b. Râşid’e nisbet edi­len “Kitâbü’l-Câmi” ile son bulmakta­dır. Merfû hadislerin yanı sıra mev­kuf ve maktu haberleri de ihtiva eden eserde 21.033 hadis yer almakta olup bunların bir kısmı ağır tenkitlere uğra­mıştır. el-Muşannef, Habîburrahman el-A’zamî tarafından neşre hazırlanmış ve 1971-1975 yıllarında Beyrut’ta on bir cilt olarak basılmıştır.
2- et-Tefsîr. Hocası Ma’mer b. Râşid’in Tefsîr’ini de ihtiva eden bu eserin bir nüshası Kahire’de Dârü’l-kütübi’l-Mısriyye’de [9], diğer bir nüshası da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Kütüphanesi’nde [10] bulunmaktadır.
3- Kitâbü’ş-Şalât: Bilinen tek nüshası Zâhiriyye Kütüphanesi’ndedir. [11] 4- el-Emâlî fî âsâri’s-sahâbe. Zâ­hiriyye [12] ve Kahire [13] kütüp­hanelerinde birer nüshası vardır,
5- eş-Şahîfe. Ma’mer b. Râşid-Zührî-Saîd b. Müseyyeb-Ebû Hüreyre tarikiy­le rivayet ettiği hadisleri. ihtiva eden eserin bilinen tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi’nde [14] bulunmaktadır. Onun Ma’mer-Zührî-Salim b. Abdullah-Abdullah b. Ömer tarikiyle gelen diğer bir sahîfe’si de aynı yerdedir (vr 132a-134b). Her iki sahîfenin muhtevasını Ahmed b. Hanbel’in el-Müsnedinde (11,3-9,145-151,233-234,236,238-240) bul­mak mümkündür.[15]

Bibliyografya

1- İbn Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1388/1968.
2- Buhârî, et-rarrhu’l-cebîr (nşr. Abdurrahman b. Yahya el-Yemânî v.dğr), Haydarâbâd 1360-80/1941-60-Diyarbakır, ts. (el-Mektebetü’1-İstâmiyye), VI, 130.
3- İbn Ebü Hatim, el-Cerh ve’t-ta’dil, Hayda­râbâd 1371-73/1952-53- Beyrut, ts. (Dârü’l-Kütubi’l-ilmiyye), VI, 38-39.
4- İbn Şahin. Târthu esma’i’ş-şikat (nşr. Abdülmu’tî Emin Kal’acî), Beyrut 1406/1986.
5- İbnü’n-Nedîm. el-Fihrist, Beyrut 1398/1978.
6- Hatib. el-Kıfâye, Haydarâbâd 1357- Medine, ts. (el-Mek-tebetü’l-İlmiyye).
7- İbn Hallikân. Vefeyât (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1968-72.
8- İbn Ebü Yala, Tabakâtü’l-Hanâbile (nşr. Muhammed Hâmid el-Fakkî), Kahire 1371/1952- Beyrut, ts. (Dârü’l-Ma’rife), I, 182.
9- Zehebî, A’lâmü’n-nübelâ’, IX, 563-580.
10- Zehebî, Mizânü’l-i’tidâl (nşr. Ali Muhammed eİ-Bicâvî), Kahire 1382/1963- Beyrut, ts. (Dârü’l-Fikr), II, 609-614.
11- Zehebî, Tezkiretü’l-huffaz, Hay­darâbâd 1375-76/1955-58- Beyrut, ts. fDâru İhyâi’t-turâsi’l-Arabî), I, 364.
12- İbn Hacer, Tehzîbû’l-Tehzîb, VI, 310-315.
13- Taşköprizâde, Mevzû’âtul-‘ulûm, İstanbul 1313.
14- İbnü’l-İmâd. Şezerâtü’z-zeheb, Kahire 1350-51-Beyrut, ts. (Dârüîhyâi’l-türâsi’l-Arabî), II, 27.
15- Kettânî, er-Risâletü’l-müstetrafe (nşr. Muham­med el-Müntasır), Dımaşk 1383/1964.
16- Keşfü’z-zunûn, I. 576; II, 1712.
17- Sezgin. GAS, I, 89-90, 99.
18- Ebü Abdurrahman b. Akil, “Abdürrezzâk b, Hemmâm eş-Şancânî, Faysal, XXXVIII, Riyad 1980.
19- İsmail Cerrahoğlu. “Abdurrazzâk İbn Hemmâm ve Tefsiri”, Av/FD, XV (1967). [16] Sponsor Bağlantılar

Bir önceki yazımız olan Abdürrezzak Bahşi Kimdir? Hakkında Bilgi Başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Cevapla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll To Top